Долоодугаар сард соёл урлаг болон уламжлалт үнэт зүйлсийг хамгаалах чиглэлээр нэлээд олон арга хэмжээ зохион байгуулагдлаа.

Долоодугаар сарын 8-ны өдөр Орос даяар болон Забайкалийн янз бүрийн бүс нутгуудад «Гэр бүл, хайр дурлал, үнэнч байдлын өдөр»-ийг тэмдэглэн өнгөрүүлсэн бөгөөд энэ нь нийгмийн ухамсарт гэр бүлийн болон бусад соёл, ёс суртахууны үнэт зүйлсийн чухлыг ойлгож, залуу үед төлөвшүүлэхэд чиглэгддэг.

Долоодугаар сарын эхээр Улаан-Үд хотод «Алтаргана» наадам зохион байгуулагдсан нь онцлох үйл явдал болов. Энэхүү арга хэмжээ нь олон улсын шинж чанартай байсан бөгөөд Хятад болон Монгол Улсаас төлөөлөгчид оролцлоо.

Гадаадын зочид «Алтаргана» наадмын өндөр түвшний зохион байгуулалт, мөн Орос орны уламжлалт зочломтгой чанарыг онцлон тэмдэглэсэн юм.

Долоодугаар сарын дундуур болсон «Байгаль нууран дээрх балет» наадамд Оросын болон гадаадын театрууд, тухайлбал Их театр, Мариинский театр, «Кремлийн балет» театр, Донецкийн улсын академик дуу бүжгийн театр, мөн Монгол Улсын бүжигчид оролцов. Оролцогчдын дунд «Кремлийн балет» театрын прима-балерина Екатерина Первушина, Мариинский театрын солист Анастасия Лукина, Павел Михеев, Монгол Улсаас Лхагвапүрэвийн Энхжин, Батболдын Дөлгөөн нар байлаа.

Урлагийн энэхүү содон үйл явдал болох наадмын гала-концертын тайз нь уламжлал ёсоор Байгаль нуурын Пески хэмээх газар байв. Ийнхүү ил нээлттэй байгалийн тайз нь балетын жүжигчдийн тоглолтыг нуурын толин гадаргуу, үдшийн нар жаргах үзэсгэлэнт байгальтай хослуулан харуулжээ.

Эхний хоёр үдэш домогт «Ангара гоо бүсгүй» жүжгийг тавьсан юм. Байгаль нуурын охин хайртай Енисей рүүгээ оргож буй тухай түүх нь Бау Ямпилов, Лев Книппер нарын бүтээсэн Буриадын үндэсний балет билээ. Үүнийг хөгжим, бүжгээр амилуулсан Буриадын амин сүүл гэж нэрлэдэг. Театрын тайзан дээр нутгийн жүжигчидтэй хамт уригдан ирсэн одууд хамтран тоглосон юм.

Өөрийнөөрөө зантай бөгөөд яруу найраглаг Ангарагийн гол дүрийг «Кремлийн балет» театрын прима, ОХУ-ын Гавьяат жүжигчин Екатерина Первушина амилуулав. Чин зоригт Енисейн дүрд К.С.Станиславский ба В.И.Немирович-Данченкогийн нэрэмжит Москвагийн академик хөгжмийн театрын солист Денис Дмитриев тогложээ.

Г.Цыдынжаповын нэрэмжит Буриадын академик дуу бүжгийн театрын мэдээлснээр, «Ангара гоо бүсгүй» жүжиг нь домогт ертөнцөд нэвтрэх боломж байсан бол Байгаль нуурын эрэг дээрх наадмын Гала-концерт нь түүний туйл болсон байна. Энэ нь тайзны хүрээ хязгаарыг байгаль өөрөө арилгаж, бүжгийн урлаг бараг л ариун дагшин хүчийг олж авдаг ховор тохиолдол юм.

Театрын захирал Дмитрий Дылыков тэмдэглэхдээ, тус наадам нь олон улсын харилцааг бэхжүүлж, үзэгчдийн газар зүйн хүрээг тэлсээр байгааг онцлов. Зохион байгуулагчид боловсролын блокт мөн анхаарал хандуулсан бөгөөд олон нийтэд зориулж Их театрын шинжээч Алексей Исайчевын лекцүүд болжээ.

Гала-концертын хөтлөгчөөр алдарт Андрис Лиепа ажиллав. Тэрээр төслийг цаашид хөгжүүлэх төлөвлөгөөний талаар мэдээлэхдээ, 2026 онд тус наадмыг холбооны «Культура» сувгаар дамжуулан үзүүлэх боломжийг судалж байгааг хэллээ.

Буриад мужийн нэрийн хуудас болсон «Байгаль нууран дээрх балет» нь Буриад дахь зуны аялал жуулчлалын улирлын хамгийн тод үйл явдлуудын нэг гэх статусаа дахин баталгаажуулав.

Тус наадам нь Буриадын Засгийн газар болон Соёлын яамны дэмжлэгтэйгээр, мөн Ерөнхийлөгчийн соёлын санаачилгын сангийн тэтгэлгээр зохион байгуулагдлаа. Олон нийтийн сүлжээн дэх шууд дамжуулалтын ачаар дэлхий даяар зуун зуун мянган үзэгчид уг арга хэмжээг үзэж сонирхох боломжтой болсон юм.

Долоодугаар сарын бусад чухал үйл явдлуудаас дурдвал Суздаль хотод орчин үеийн хөгжмийн салбарын нэрт төлөөлөгчдийн оролцоотойгоор Д.Мацуевын зуны наадам болж өнгөрлөө.

Долоодугаар сарын 9-нөөс 12-ны өдрүүдэд Мордови Улсад «Аялалаас илүү зүйл» нэртэй Бүх Оросын гэр бүлийн аялал жуулчлалын наадам болж, улс даяарх хүүхдүүдтэй 1500 орчим гэр бүлийг нэгтгэв.

Красноярскийн хязгаарын Шушенское тосгонд «МирСибири» этник хөгжим болон гар урлалын олон улсын наадам болов.

Омск хотод XXVI удаагийн Федерал Сабантуй болж өнгөрлөө. Зохион байгуулах газрыг сонгосон нь тус хот «Оросын соёлын нийслэл – 2026» статус авсан болон Сибирь дэх хамгийн хуучин татар суурингуудын нэг болох Ашеваны тосгоны 800 жилийн ойтой холбоотой юм.

Түүнчлэн долоодугаар сарын 15-ны өдөр Орос оронд “Ойрхи Дорнодын ирвэс хамгаалах өдөр”-ийг тэмдэглэсэн (тэжээвэр орчинд өссөн Ойрхи Дорнодын ирвэсийг анх 2016 оны 7 сарын 15-нд байгальд суллаж байжээ) бөгөөд энэ хүрээнд уг зүйлийг хамгаалах, хадгалж үлдэх зорилготой арга хэмжээнүүдийг уламжлал болгон зохион байгуулдаг билээ.

Мөн долоодугаар сарын 29-ний өдөр «Баавгайн өдөр / Барын өдөр» (Tiger Day) тохиосон юм.

Эх сурвалж: Сайт Правительства Республики Бурятия (Аналитика)